Tribina „Srbija pre Nemanjića“

29/05/2019

Tribina „Srbija pre Nemanjića“ održana je u sredu 29. maja u klubu „Tribina mladih“ Kulturnog centra Novog Sada. Autor i predavač bio je docent dr Boris Stojkovski, istoričar.

Jedna od tema koja prečesto intrigira javnost jesteistorija Srbije i srpskih zemalja pre dinastije Nemanjića. Koliko zapravo ima podataka o Raškoj, Duklji, Zahumlju, Neretljanima i Bosni u ranom srednjem veku? Koji su izvori za ovaj period srpske istorije?

Ključni i najvažniji izvor koji osvetljava Srbiju pre Nemanjića je Konstantin Sedmi Porfirogenit, vizantijski car i pisac iz prve polovine 10. veka, autor više dela od kojih je najbitnije „Upravljanje državom“ koje je namenio svom sinu Romanu  kako bi mu približio način upravljanja velikim carstvom. U tom delu on predstavlja susedne narode, doseljavanje i poreklo Srba i prve srpske države – rekao je autor na početku predavanja.

Prema franačkim izvorima, prvi slovenski upadi na Balkansko poluostrvo počinju još u šestom veku, a trajno naseljavanje Slovena dogodilo se u sedmom veku.Porfirogenit je ključni izvor u vezi sa poreklom i naseljavanjem Srba i zato što je kao vizantijski car imao pristup mnogim dokumentima i izvorima koji su kasnije izgubljeni u osmanskoj invaziji.

Prvi vladar bio je knez Višeslav koji je, smatra se,vladao oko 780. godine. NJegov naslednik je bio knez Mutimir, koji je imao bliske veze sa Bugarskom. Srpsko-bugarski odnosi karakteristični su sve do 10. veka, a u tom periodu smenjivale su se srpske pobede i primirja.

Odnosi sa Bugarima su bili glavno obeležje Balkanskog poluostrva uz pokrštavanje, jer posle Bugara,koji su primili hrišćanstvo, ubrzo je usledilo pokrštavanje Srba i Hrvata. Primanje hrišćanstva značilo je ulazak među civilizovane narode. Najpoznatiji srpski vladar bio je knez Časlav Klonimirović, a to je vreme kada je na Balkanu najjača sila bila Bugarska predvođena carem Simeonom. Sve do Simeonove smrti 927. godine, Bugarska je bila glavni faktor na Balkanskom poluostrvu.

Pod vlašću kneza Časlava počinje kraći period mira, ali i uspona obnovljene Srbije. Posle mučeničkog stradanja Svetog Jovana Vladimira prva srpska država koja doživljava uspon bila je Duklja, pod dinastijom Vojislavljevića, čiji je rodonačelnik Stefan Vojislav.

Mihaila Vojislavljevića nasledio je Konstantin Bodin, prvi srpski vladar koji je imao dodira sa Prizrenom. On je primio i pozdravio krstaše Prvog krstaškog rata, što je bio prvi direktan dodir jednog srpskog vladara s tim svetski značajnim događajem koji i danas izaziva veliko interesovanje.

Dvanaesti vek je izuzetno važan, jer tada na Balkansko  poluostrvo stupa Ugarska. Godine 1102.Hrvatska i Dalmacija gube samostalnost, postaju deo Ugarske i praktično više ne postoje sve do 1918. godine.Na taj način Ugarska je krupnim korakom stupila na Balkan, doprla do Jadranskog mora i postala sused Vizantije i, u doba dinastije Komnina, najvažnije vizantijsko spoljno pitanje – rekao je Stojkovski.

To je bilo i vreme kada na scenu stupaju raški veliki župani, a prvi je bio Vukan. Bilo je i unutrašnjih sukoba u Raškoj, te jedan od bočnih rođaka kuće Vlastimirovića, Zavida, odlazi u Zetu i u Ribnici kraj Podgorice 1113. godine rađa mu se sin Stefan Nemanja, koji će srpske zemlje odvesti u jedan potpuno novi i drugačiji period.

Ostavi komentar

Vaš komentar će biti proveren pre objavljivanja