Održana tribina „Politički oponenti Svetozara Miletića iz srpskih redova“

13/06/2019

Tribina „Politički oponenti Svetozara Miletića iz srpskih redova“ održana je u četvrtak 13. juna u klubu „Tribina mladih“ Kulturnog centra Novog Sada. Autor i predavač bio je dr Miloš Savin, istoričar.

U uvodnom delu predavanja Savin je podsetio da jeSrpska narodna slobodoumna stranka pod vođstvom Miletića, od njegovog čuvenog Tucindanskog članka pa do Bečkerečkog programa 1869. godine, postala ogroman masovni pokret Srba u Ugarskoj.

Mada su mu mađarski krugovi zamerali srpski nacionalizam, oni su tolerantno gledali na njega sve do Austrougarske nagodbe 1867. godine. Posle te nagodbe, Miletić je postao faktor koji smeta. Njegova stranka osvojila je većinu na dva sabora i time je osujećena namera mađarske vlade da sama instalira patrijarha.

Godine 1871., u poslednjoj godini mandata ugarskog premijera grofa Đule Andrašija, vlada je pokušala da formira opoziciju Miletiću i njegovoj stranci od grupe konzervativno-klerikalnih srpskih političara okupljenih oko časopisa Srbski narod, koji je uređivaodesničar Jovan Grujić Jota.

Andraši je stupio i u kontakt sa namesničkom vladom u Kneževini Srbiji od koje je zatražio da mu pomogne da se iz Srpske narodne slobodoumne stranke izdiferenciraju umereni elementi koji bi delovali opoziciono prema Miletiću.

Andrašijevi zahtevi su naišli na plodno tlo u Beogradu. Desnica, koju su činili određeni bogataški krugovi, klerikalci konzervarivci, pomognuti od strane ugarske vlade, okupila se se oko Đorđa Stratimirovićakoji je proklamovao svoj znatno umereniji program 1872. godine, ali je doživeo fijasko. Uprkos svim iskušenjima, tada je bilo nemoguće oponiratioduševljenom masovnom pokretu kao što je bila Srpska narodna slobodoumna stranka.

Suštinu onoga što možemo nazvati notabilitetskom politikom u Vojvodini predstavlja politika somborskog poslanika i prvaka Srpske narodne slobodoumne stranke Nike Maksimovića. On je Miletića smatrao glavnim krivcem i uzročnikom svega što nije dobro. Mihailo Polit Desančić je u ime novosadskog dela stranke upozorio na Maksimovićevo ponašanje. Dok se vođa stranke nalazio u zatvoru, nastupila je malodušnost u njenim redovima, dominirala je umerena struja, politika je bila razvodnjena.

Posle oporavka, Miletić je u Novom Sadu aprila 1881. godine sazvao veliki zbor birača stranke sa namerom da se obračuna sa notabilitetima.  Već 1873. godine dolazi do prvih znakova nehomogenog političkog delovanja u Miletićevoj stranci, što je bila posledica sinhronizovanih pritisaka na nju, ali i činjenice da su se mnogi stari kadrovi „borili, borili pa umorili.“

U trenutku najveće snage i uticaja Srpske narodne slobodoumne stranke na čelu sa Miletićem, u Novi Sad stiže socijalista Svetozar Marković. Upravo u tom periodu dolazi do izvesne reviziji Bečkerečkog programa Srpske narodne slobodoumne stranke, a Miletić i njegov pokret postaju meta vladama iz Budimpešte, Beča, Zagreba i Beograda, kao i srpskog klera iz Sremskih Karlovaca.

 

Ostavi komentar

Vaš komentar će biti proveren pre objavljivanja