Održana tribina „Marko Ristić, nadrealista i prvi posleratni ambasador FNRJ u Francuskoj“

28/11/2019

 Tribina „Marko Ristić, nadrealista i prvi posleratni ambasador FNRJ u Francuskoj“ održana je u četvrtak 28. novembra u klubu „Tribina mladih“ Kulturnog centra Novog Sada. Autor i predavač bila je dr Aleksandra Kolaković.

Marko Ristić je bio nadrealista, književnik, diplomata i prvi posleratni ambasador Jugoslavije u Francuskoj. Ostavio je značajan trag u srpskoj (jugoslovenskoj) kulturi i šire, kao i u francusko-srpskim odnosima. Međutim, njegova zaostavština, ipak, nije dovoljno proučena.

Rođen je 1902. godine u staroj i uglednoj beogradskoj porodici. Bio je unuk Jovana Ristića, srpskog ministra, predsednika vlade, državnika i akademika. Porodica mu je omogućila školovanje u Beogradu, a potom i u Švajcarskoj gde je i naučio francuski jezik. Diplomirao je 1925. godine na Filozofskom fakultetu u Beogradu.

Definitivno oblikovanje Ristića kao nadrealiste odredio je njegov boravak u Parizu 1926. i 1927. godine. Do prvog susreta Marka Ristića i Andre Bretona, kao i drugih nadrealista Pola Elijara i Luja Aragona, došlo je 1926. godine u Parizu. Ova godina je bila prelomna za nadrealizam. Nadrealisti su počeli da reaguju na politički poredak, društvene, umetničke i filozofske događaje, kao i da se bore protiv kolonijalizma.

Luj Aragon, Andre Mason, Pol Elijar, Žak Prever, Žorž Bataj, Žan Kokto, pripadnici prvog kruga pariskih nadrealista, bili su uzori koje je sledio Marko Ristić. Istovremeno je njihove ideje unosio u krug srpskih nadrealista kome su pripadali Oskar Davičo, Milan Dedinac, Dušan Matić, Rastko Petrović i drugi, među kojima i Ristićeva supruga Jelica Živadinović – Ševa Ristić.

Srpska, odnosno, jugoslovenska kultura uključila se, zahvaljujući Marku Ristiću, u moderne međuratne kulturne tokove. Francuski – saveznički jezik bio je pojam otmenosti u Beogradu, kao i francuska kultura.

Vreme Drugog svetskog rata Ristić je proveo u Vrnjačkoj banji, a neko vreme je bio i u zatvoru u Kruševcu. Na javnu scenu se vraća 1944. godine serijom političkih članaka u Politici i Borbi. U ovom periodu preko Milovana Đilasa postaje blizak novim komunističkim vlastima i ulazi u diplomatiju. Tada se ponovo vraća u Pariz kao diplomata najvišeg ranga.

Kao ambasador nekomunista, Ristić je prolazio kroz iskušenja koja su proisticala iz odnosa sa zaposlenima u ambasadi, koji nisu uvek imali razumevanja za kulturnu razmenu i saradnju sa Francuzima. Na kraju službovanja u Francuskoj, dodeljen mu je Veliki krst legije časti.

Po okončanju diplomatskih dužnosti, Ristić je izabran za dopisnog člana Jugoslovenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu (1951). Karijeru je završio kao predsednik Komisije za kulturne veze sa inostranstvom i predsednik Jugoslovenske nacionalne komisije za UNESKO 1958. godine, a bio je i u Savetu federacije. Preminuo je 1984. godine u Beogradu.

– Danas je delo Marka Ristića skoro zaboravljeno. Njegova zaostavština (dokumenta, spisi) čuva se u Arhivu Srpske akademije nauka i umetnosti. Od 1993. godine postoji i Legat Marka Ristića – Likovna eksperimentacija grupe beogradskih nadrealista (1926–1939). Reč je o poklonu porodice Muzeju savremene umetnosti u Beogradu – rekla je Kolaković uz napomenu da opus Marka Ristića prevazilazi okvire nacionalne baštine i ulazi u okvire ne samo francuske, već i evropske kulture.

Ostavi komentar

Vaš komentar će biti proveren pre objavljivanja