Tribina ” ‘Knjige za narod’ Matice srpske i izazovi očuvanja identiteta Srba početkom 20. veka“

24/07/2017

Tribina „ ‘Knjige za narod’ Matice srpske i izazovi očuvanja identiteta Srba početkom 20. veka“ održaće se u četvrtak, 27. jula sa početkom u 18 časova, u Klubu „Tribina mladih“ Kulturnog centra Novog Sada. Autor i predavač na tribini biće  prof. dr Saša Marković, istoričar.

U okolnostima kada je na prostoru Ugarske, gde većinski živi korpus srpskog naroda u Austro-Ugarkoj monarhiji, na snazi tzv. Zakon o narodnostima – čija je tendencija da vremenom nacionalno uniformiše nacionalnu raznolikost stanovništva, opasnost od gubljenja identiteta je problem sa kojim je neizbežno suočavanje.

Ovo, utoliko pre, kada zvanični statistički podaci Austro-Ugarske monarhije ukazuju na proces opadanja broja nemađarskog stanovništva. Kroz demagošku retoriku o modernizaciji, mađarska politička elita je realizovala projekat o jedinstvenom mađarskom političkom narodu bez obzira na etničku pripadnost i nacionalnu samosvest. Identitet Srba, koji čine svega do 3% stanovništva Ugarske bio je posebno izložen procesu mađarizacije i s obzirom na njihovu tradicionalnu sklonost ka otporu.

Suočavanje sa legislativnim procesima odnarođavanja zahtevalo je primenu suptilinijih metoda očuvanja identiteta, od onih tokom revolucionarnih borbi 1848/49. godine. Nastanak i razvoj inteligencije među Srbima, nacionalno posvećene i kosmopolitiski orjentisane, bio je način uspešnog odolevanja pritisku najpre nacionalne i kulturne dezorijentacije, a potom i asimilacije.

Matica srpska kao jedinstvena nacionalna institucija srpskog naroda, sa tim u vezi, imala je ogromnu ulogu u nacionalnoj samoodbrani. I mađarska politička elita je to uzimala u obzir i trudila se da sputa i obesmisli bilo kakvu nacionalnu akciju ove institucije. U tome umalo i da uspe zahvaljujući prilagodljivom rukovodstvu Matice sprske čiji je jalovi rad krajem 19. veka ozbiljno ugrozio identitetski opstanak Srba.

Upravo zato, jedna grupa mladih intelektualaca predvođena Tihomirom Ostojićem pokreće inicijativu o prosvećivanju naroda kao optimalan odgovor na iskušenja asimilacije. Projekat je nazvan „Knjige za narod“ i aktivno, sa nesmanjenim entuzijazmom, ali sa promenljivim uspehom se sprovodio sve do 1914. godine. Ove aktivnosti imale su veliki značaj za podršku razvoja srpskog patriotizma i državne strategije nacionalnog programa u ratnim okolnostima 1914-1918. godine.

 

Ostavi komentar

Vaš komentar će biti proveren pre objavljivanja