Održana tribina „O oblicima lične vlasti – staljinizam“

24/12/2019

Tribina „O oblicima lične vlasti – staljinizam“ održana je u utorak 24. decembra u klubu „Tribina mladih“ Kulturnog centra Novog Sada. Autor i predavač bio je Lazar Slepčev, politički analitičar i filozof.

Od kada postoje i najprimitivniji oblici državnih zajednica, uvek je uz njih išao pojam vlasti, jer država i vlast ne mogu jedno bez drugog. Uporedo, postoji potreba da se vlast u državi uredi i da se prilagodi državi u kojoj egzistira. Verski momenat je, takođe, od velikog značaja, a u drevna vremena i mitologija naroda uticala je na formiranje duha nacije i oblikovanje države.

Platon je u svojoj „Idealnoj državi“ izneo koncepciju staleškog uređenja države, smatrajući da svaki stalež u duhu vrline koja ga krasi treba da doprinese uspehu polisa. Njegov princip najboljeg oblika države možemo uslovno nazvati „sofokratijom“, jer nema bolje vladavine od vladavine najumnijih i najmudrijih ljudi.

S druge strane, Aristotel je napravio podelu na vladavine  koje se dele prema tome  da li upravlja pojedinac, grupa ljudi  ili mnoštvo. Ovaj filozof uvodi novi momenat u problematiku vladavine, a to je „kvarenje principa“ na kojima je utemeljen svaki oblik vladavine, prelazeći u vlastitu suprotnost (tiranija, oligarhija, anarhija). Ove teorije je kasnije ceo svet baštinio sa manje ili više uspeha.

Početkom 20. veka nemačko carstvo i carska Rusija izgubile su monarhijski oblik. Nemačka je iz Velikog rata izašla poražena i devastirana, a Versajskim ugovorom i ponižena nacija. Slepčev smatra da je to stvorilo velike frustracije kod nemačkog čoveka, te da je nemački „firer princip“ koji je nastao tridesetih godina, bio produkt upravo te potrebe nemačkog čoveka da iznedri nekog ko će biti zamena za cara.

S druge strane, Rusija je doživela unutrašnji rat. Carsku porodicu su boljševici skinuli s vlasti. Za razliku od Nemaca koji su imali unutrašnju potrebu da iznedre vođu, u Rusiji je taj oblik lične vlasti išao u drugom pravcu. Boljševička partija, kao pobednica građanskog rata, sebe je postavila kao vodeću instituciju.

Posle smrti Lenjina gradio se kult partije, ali i kult jakog vođe. Kao vodeća figura nametnuo se Josif Visarionovič Staljin. Sva sovjetska propaganda radila je danonoćno, predstavljajući partiju kao najmoćniju vodeću instituciju. Sve ključne državne odluke uvek su donošene u sklopu partijskih kružoka.

Izgradnja kulta vođe išla je u tom pravcu da je on uvek predstavljan kao najbolji i najpametniji. Staljinizam je iznedrio vođu koji ne može da opstane bez partije. Onog momenta kada je Staljin uhvatio svojim rukama sve poluge vlasti, krenuli su brutalni obračuni sa neistomišljenicima i logori za takve sunarodnike.

– Taj model vladanja se u velikoj meri posle Drugog svetskog rata uspostavljao u većini država sa socijalističkim režimima – zaključio je Slepčev.

 

 

Ostavi komentar

Vaš komentar će biti proveren pre objavljivanja