Novi ciklus programa posvećen savremenom stvaralaštvu nacionalnih manjina

01/03/2013

Na Tribini mladih Kulturnog centra Novog Sada održan je program posvećen jednom od najuticajnijih pesnika mađarske književnosti, Janoša Siverija (1954-1990), koji je svoje mesto na mapi pesničke scene zauzeo još početkom sedamdesetih godina prošlog veka najpre kao deo onoga što se tada nazivalo književnošću jugoslovenskih Mađara. 
Ovom promocijom Kulturni centar Novog Sada započinje novi ciklus programa koji će biti posvećen savremenom stvaralaštvu nacionalnih manjina, a koje će uređivati Simon Grabovac i koji će se raditi dvojezično.
Premda je Siveri u poslednjoj fazi stvaralaštva delovao u samoj Mađarskoj, odselivši se pod političkim pritiscima iz Novog Sada u kom je do 1983. godine bio glavni urednik časopisa „Simpozion“, nakon čega je smenjen, na njegovo pesništvo, osim mađarske duhovne kolevke, umnogome je uticao južnoslovenski plebejski duh, poetika Vaska Pope, Atile Jožefa, Janoša Pilinskog i Ištvana Domonkoša. Kako je Siveri bio vezan pre svega za nekadašnju Tribinu mladih KCNS-a, gde je imao veoma zapažene pesničke nastupe koji su po mnogima dobrim delom i obeležili tadašnji period književne scene, na Tribini mladih je ovoga puta promovisano mađarsko izdanje pesnikovih sabranih dela koje obuhvata i rane i kasne pesnikove radove.
Prema rečima izdavača ovog svojevrsnog mementa nad Siverijevom poetikom, Jožefa Remenjija, premda je Janoš Siveri živeo svega 36. godina, njegov pesnički jezik i celokupno delo sve više utiču na novije generacije pisaca, a taj uticaj je dvojan jer je jedan deo svog stvaralaštva pesnik oživeo u Novom Sadu i ondašnjoj Jugoslaviji, a drugi, nakon napuštanja novosadskih ulica, u Budimpešti i Mađarskoj. Upravo zato rodila se potreba u samoj Mađarskoj za osnivanjem Udruženja koje nosi ime Janoša Siverija, a na datum rođenja pesnika dodeljuje se nagrada koja se dodeljuje pesnicima na mađarskom jeziku bez obzira na njihovo mesto prebivanja. 

– Na neki način Tribina mladih je dom Janoša Siverija, tragičke figure u pesništvu pre svega zbog njegovog veoma kratkog života, ali isto tako se tek danas oseti njegov uticaj kako kod pisaca ovde, tako i u Mađarskoj. Siveri je nepravedno praktično proteran iz Novog Sada koji je bio njegov grad, a kasnije već bolestan imao je svoje poslednje pesničke bisere u Budimpešti u kojoj se takođe snažno osetila njegova poezija i njegov duh. On bi se mogao svrstati u neku vrstu vagabundovskog pesnika, poput Vijona, iako su ga nazivali avangardistom. Svakako, njegovo delo pleni pažnju, njegova poezija je snažna, a on je danas i simbol jednog tragičnog perioda koji je krenuo od sredine osamdesetih godina ka konačnom raspletu početkom devedesetih da pogađa ondašnju Jugoslaviju i ove prostore – rekao je ovom prilikom Jožef Remenji. 

 

I književnik i dramaturg Zoran Đerić, koji je imao tu sreću da u mladalačkim danima i upozna samog Siverija, prisetio se da je pesnik bio posebna figura. On je napomenuo da je nakon odlaska iz Novog Sada Siveri najpre živeo u Subotici, gde ga je prihvatio Ljubiša Ristić sa kojim je radio kao dramaturg. Nakon ovog perioda pesnik se ubrzo teško razboleo, a poslednji deo života, do smrti 1990. godine, Janoš Siveri proveo je u Mađarskoj. Njegova poezija dobila je odjeka u budimpeštanskim književnim krugovima, ali je zahvaljujući privrženosti ovdašnjih pisaca Siverijevom liku i delu njegova poezija u dva navrata prevođena i na srpski jezik. 

– Prvo se pojavila Siverijeva knjiga „Vavilon“ na srpskom jeziku u izdanju Matice srpske i to zahvaljući pre svega ovdašnjim pesnicima, književnicima, prijateljima iz njegovog novosadskog perioda i poštovaocima koji su prevodili Siverija na srpski jezik. U toj zbirci „Vavilon“, naslovljene po njegovom poslednjoj zbirci pesama objavljenoj u Budimpešti pred sam kraj života, nalazile su se i druge pesme. Nakon te knjige objavljene tokom devedesetih godina dugo se čekalo na novo izdanje poezije Janoša Siverija na srpskom, ali je 2005. godine u izdanju Društva književnika Vojvodine izašao prevod njegovih izabranih pesama u knizi „Raspukline“ – rekao je Zoran Đerić.

Janoš Siveri je bio jedna od stožernih ličnosti svoje generacije i to ne samo u relacijama književnosti jugoslovenskih Mađara. Sa svojim najnovijim zbirkama, objavljenim u Budimpešti, delovao je kao eksplozija u mađarskoj duhovnoj svesti. Rodio se 1954. godine u Mužlji, nadomak Zrenjanina. Od 1970. redovno je objavljivao poeziju, zatim i eseje iz oblasti likovnih umetnosti. Njegove su pesme uvrštavane u više antologija: Pesništvo razlike – antologija vojvođanske poezije u Jugoslaviji, 1980; Ver(s)ziók, 1982; Ključevi – antologija novije jugoslovenske poezije, 1984; Iz savremene mađarske poezije u Jugoslaviji, 1986. Samostalne pesničke zbirke: Szabad gyakorlatok, 1977; Hidegpróba, 1981; Dia-dalok, 1987; Szájbardágás, 1988; Mi szél hozott?, 1989. Preveo je na mađarski jezik više jugoslovenskih auora; od 1980. do 1983. godine bio je i glavni urednik časopisa Új Symposion. Umro je februara 1990. godine. Siverijeva poezija ponudila je mogućnost uspostavljanja čvršćih veza između lirike jugoslovenskih Mađara i srodnih stremljenja današnjeg savremenog mađarskog pesništva, štaviše, ona je sa nešto “varvarske” krvi osvežila “stajaću vodu budimpeštanske lirike”.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=iPO-o82kQk0[/youtube]

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=q6ptCn2Z8Os[/youtube]

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=BYHYZCKzALo[/youtube]

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=PCK543hbWV8[/youtube]

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=HgocHkreAY8[/youtube]

Ostavi komentar

Vaš komentar će biti proveren pre objavljivanja