Političke aktivnosti Svetozara Miletića od izbijanja Revolucije do ukidanja Vojvodine

28/03/2019

Političke aktivnosti Svetozara Miletića od izbijanja Revolucije do ukidanja Vojvodine

 

Autor: dr Miloš Savin, istoričar

Još kao učenik srpske gimnazije u Novom Sadu, student u Požunu i Pešti, Svetozar Miletić se posvećuje ozbiljnom nacionalnom radu, putem đačkih udruženja i časopisa. Na ovom polju prednjače, a stariji nacionalni radnici poštuju i donekle podržavaju njegovu vrednoću i talenat. Do prve ozbiljne političke akcije Svetozara Miletića dolazi izbijanjem Revolucije 1848. godine, odnosno formiranjem srpskog pokreta u Vojvodini. Istoričari uglavnom apostrofiraju Miletićevu aktivnost na samom početku revolucionarnih dešavanja, do proglašenja Srpske Vojvodine u maju 1848. godine, pa najdalje do septembra, dok se smatra da je ostatak revolucionarnih dešavanja Svetozar proveo u pasivnosti. Ovo uverenje naravno nije tačno, mada su se pravci i metodi njegove borbe menjali u skladu sa okolnostima i zaduženjima koje je imao.

Radi jasnije slike događaja od 1848. i 1849. godine, neophodno je osvrnuti se na uzroke, analizirajući stanje u Austrijskom carstvu, Ugarskoj, te položaj Srba na tom području. Habzburška monarhija bila je složena i kompozitna zajednica istorijskih pokrajina nejednakih geografskih, verskih, mentalitetskih, etničkih, društvenih i ekonomskih karakteristika. Društvo austrijske carevine bilo je čvrsto socijalno struktuirano i jasno hijerarhizovano, a zasnivalo se na dvema suprotstavljenim grupama – privilegovanoj aristokratiji i crkvenom kleru i diskriminisanim masama naroda. Osnovni princip vladavine nad konglomeratom naroda, istorijskih pokrajina i društvenih klasa je bio – zavadi pa vladaj. Razni etniciteti, entiteti i društvene grupe su se takmičili za naklon dinastije. U Ugarskoj mađarsko društvo nije imalo „svoj razvijeni, napredni, građanski stalež, koji bi trebalo da bude pravi nosilac istinske revolucije“. Mađarska je stajala pred teškim problemom, da bez građanske klase uvede one institucije, koje su svugde bile baš posledica nezavisnog razvitka građanskog elementa.  Bečki vladajući krugovi su strateški radili na tome da u Ugarskoj ne dođe do ozbiljnijeg industrijskog zamaha, sprečavajući i razvoj trgovine i zanata. Nedovoljno razvijen mađarski građanski stalež je bio zavisan od aristokratije, te  skloniji konzervativizmu nego liberalizmu evropskih buržoazija.  Glavni sukob u Ugarskoj je postojao između krupnog i sitnog plemstva. Satmarski mir 1711. predstavlja vododelnicu, nakon koje mađarski plemićki magnati počinju da dele zajedničke interese sa habzburškim dvorom. Zauzevši vodeće položaje u državnim službama, krupno plemstvo je, putem zaokruživanja svog zemljoposeda, uvećavalo svoj imetak na uštrb sitnog plemstva. Ovaj proces je doveo do stvaranja jedne nove društvene kategorije tzv. „kišnemešek“ – sitnog plemstva, relativno siromašnog i lišenog bilo kakvog uticaja na političke procese. Sitno plemstvo je u revolucionarnim idejama našlo oružje za osvetu i kompenzaciju.Seljaci u Ugarskoj su živeli u stanju potpune agonije. Do sredine devetnaestog veka seljaci na veleposedima su često batinani i podvrgavani nasilju. Ugarski seljak je za razliku od feudalca snosio većinu poreskih obaveza. Bečki dvor je počeo da barata idejom srazmernog oporezivanja svih stanovnika Ugarske, zbog čega su mađarski seljaci bili lojalni caru. U strukturi mađarskog društva je bilo 600.000 sitnih plemića sa porodicama, a svega 575.000 gradskih stanovnika, računajući i seljake preseljene u gradove. Kao „spasilac sitnog plemstva“, politički je delovao Lajoš Košut, sitni plemić bez zemlje, Slovak poreklom. Kao novinar koji nije imao šta da izgubi, koristio se radikalnom retorikom. Njegova ključna teza je bila, da je upravo sitno plemstvo supstanca mađarske nacije, što je naišlo na odličan prijem kod pripadnika ove društvene grupe, koji su maštali o restauraciji  svog srednjevekovnog uticaja, a protivili se bilo čemu što ima strane primese. Od velike je važnosti napomenuti da je Ugarska do kraja osamnaestog veka bila poliglotna država. Kada su se ratne akcije proredile, sredinom 18. veka i stanje se stabilizovalo, srpsko stanovništvo u južnim delovima Austrijske carevine je počelo da zahteva proširenje svojih ranijih privilegija i prava. Kako bi se sprečio odlazak Srba za Rusiju, formirani su Velikokikindski distrikt u Banatu, Potiski distrikt u Bačkoj, kao i komorski dominijum u Sremu, sa povoljnijim uslovima za opstanak nego u ugarskom, feudalnom, provincijalu. Srbi su činili značajan deo populacije slobodnih kraljevskih gradova koji su bili izuzeti iz feudalnog sistema, a određene slobode, uključujući i pravo na otkup vojne službe imali su i gradovi na području Granice.

Van Granice, slobodnih gradova i distrikta, srpski, kao uostalom i mađarski seljaci su se nalazili pod jurisdikcijom ugarskih feudalaca. Za razliku od mađarskih seljaka, kod Srba nije bila razvijena nada da će ih sam austrijski car, uvođenjem novog poreskog sistema osloboditi. Zbog očajne situacije srpski seljaci su dizali veći broj buna, poput ustanka Pere Segedinca i Ticanove bune. Srbi u privilegovanim područjima nisu bili poput drugih seljaka, kmetovi mađarskog plemstva, ali su bili siromašni, nisu imali ni sopstvenu zemlju ni okućnicu, već su sve morali da rentiraju, što je vodilo do anticarskog i antidržavnog raspoloženja. Veoma teška je bila i situacija u Vojnoj Granici. Tamo je vladao despotizam oficira, utemeljen na feudalnim recidivima, koji je sprečavao bilo kakav modernizam i društveni razvoj. Građanstvo je predstavljalo najznačajniji, iako brojčano najmanji, deo srpskog stanovništva u Vojvodini. Građani u tadašnjem značenju su bili pretežno srpski trgovci i zanatlije. Razgranata trgovina dovela je do značajne akumulacije kapitala koji je usmeravan u srpsku kulturu, prosvetu i druga identitetska pitanja. Po statistici čuvenog mađarskog statističara i geografa, Eleka Fenješa iz 1846. u celoj Ugarskoj je trgovina bila slabog obima dok je na području današnje Vojvodine cvetala. Srbi su bili potpuno isključeni iz državne administracije. Pored seljaštva, trgovine i zanatstva, Srbi su mogli da budu vojnici, advokati, sveštenici, kaluđeri…

Kao nastavak Francuske buržoaske revolucije, Zapadnu i Srednju Evropu je krajem februara 1848. obuhvatila antifeudalna, građansko-demokratska revolucija, koja će dovesti do značajnih socijalnih i kulturnih promena. Ovaj revolucionarni zamah se naziva Proleće nacija ili Buđenje naroda. U Beču je svrgnut kancelar Meternih, probudile su se Severna Italija i Češka koje su se nalazile u okviru Austrije. Na vojvođanskom prostoru došlo je do socijalnih i agrarnih pobuna. Revolucionarne težnje Srba i Mađara su se u početku potpuno podudarale. Mađarsku revoluciju nisu poveli građani, kao u drugim oblastima Evrope, već sitniji plemići kojima se građanstvo priključilo. Peštanska revolucionarna omladina je 15. marta istakla zahteve koji su predviđali građanske slobode, ravnopravnost svih narodnosti, ukidanje feudalnih odnosa, opšte pravo glasa i demokratski ustav. Zahteve je prihvatio Ugarski sabor, a delimično ih je potvrdio i bečki dvor. Međutim, mađarski revolucionari su nakon preuzimanja vlasti, odbili da priznaju ista prava Srbima, smatrajući da u Ugarskoj, odnosno Mađarskoj postoji samo jedan politički narod – Mađari. Svetozar Miletić je bio svestan ovakvog ishoda i pre nego što je došlo do revolucionarnih previranja, pošto je kao požunski student, pratio politiku Ugarskog sabora koji je stolovao u Požunu. Za srpske revolucionare je bila neprihvatljiva ideja o postojanju samo jedne, mađarske nacije u Ugarskoj, pošto su sebe takođe smatrali ravnopravnim narodom.

Novosadsku delegaciju koja je došla u Požun, na pregovore sa Košutom, lično je dočekao Svetozar, koji ih je i obavestio o svojim saznanjima. Nakon definitivnog razmimoilaženja srpskog pokreta i mađarske revolucionarne vlade, do čega je po svedočenju pojedinaca formalno došlo verbalnim sukobom između Đorđa Stratimirovića i Lajoša Košuta, Miletić donosi odluku o odlasku za Vojvodinu, gde će preuzeti deo odgovornosti o političkom osveščavanju srpskog naroda. On piše molbu mitropolitu Rajačiću, da mu ako je moguće, celu stipendiju za ostatak godine isplati unapred, što Rajačić odbija, smatrajući da je Miletiću novac neophodan radi dolaska u Novi Sad, gde će podizati Srbe na ustanak – što je bilo i tačno. Nakon sastanka u Beču sa Hrvatima i drugim Slovenima, kom su ispred požunske srpske omladine prisustvovali Đorđe Radak i Miletić, koji je još uvek bio predsednik ove omladinske organizacije, omladinci se poslednji put sastaju u aprilu gde donose odluku, da svaki od njih ode u svoj kraj, i pomogne u političkoj agitaciji, a da se ponovo svi okupe u Novom Sadu za Veliki petak.

Po dolasku u Novi Sad, Miletić saznaje da se sprema velika mobilizacija Šajkaškog bataljona, koji bi trebalo da ode u Severnu Italiju da za račun Austrije, pomogne u gušenju italijanskog pokreta za nezavisnost. U Italiji se tada nalazio i austrijski general Stevan Šupljikac, Srbin iz Like, koji je komandovao anti-italijansku kampanju na širem području Monce. Ne časeći časa, Miletić, pronalazi zapregu, koja se sa novosadske pijace vraćala za Čurug, te se na taj način odveze za Čurug da ubedi Šajkaše da se ne odazovu mobilizaciji. Miletić je iskoristio trenutak, kada je bilo najviše ljudi u centru mesta, te održao govor pre toga zvoneći na uzbunu sa zvonika čuruške crkve. U svom govoru Miletić je apostrofirao nepravednost borbe protiv italijanskog nacionalnog oslobođenja, istakavši da će Šajkaši boreći se za tuđ račun izginuti, da će Šajkaška izgubiti srpski karakter, a da će onim što preostane zavladati mađarska čizma i mađarski jezik. Takođe, on je pozvao Čuružane da se masovno odazovu na veliki srpski sabor, koji će se održati 13. maja po novom kalendaru u Novom Sadu. Komanda šajkaške kompanije je odmah pokušala da uhapsi Miletića, ali se narod isprečio, te omogućio Miletiću da bezbedno napusti Čurug i ode za Nadalj. U Nadalju je Miletićevu akciju sprečio graničar Proka Bukinac, koji ga je naterao da napusti selo pod pretnjom hapšenjem. Na sastanku nacionalnih prvaka i viđenijih Novosađana u gostionici Kod zelenog venca, Miletićeva aktivnost je oduševljeno pozdravljena, iako je realno završena neuspehom, pošto je značajan broj Šajkaša odmarširao ka italijanskom ratištu. Nakon toga Miletić je nastavio agitaciju u Sremu o čijem obimu i postignućima istorija nema dovoljno izvora, nakon čega je, takođe, tokom aprila otišao za Beograd. Kako sam piše tada još uvek „mlad i zelen“, agitovao je na ustanak Srba protiv Turaka, verujući da je u opštem revolucionarnom metežu koji je vladao Evropom, to lako izvodljivo. Međutim, po Miletićevom navodu, tadašnja karađorđevićevska vlast u Srbiji, je više zazirala od Obrenovića, koji su se nalazili na području Vojvodine, nego od Turaka i bila je spremna da pomogne Srbima u Vojvodini u borbama protiv mađarske revolucionarne vojske, a ustvari da pomogne austrijsku borbu protiv Mađara, kako bi obezbedili eliminaciju bilo kakvog uticaja dinastije Obrenović. Iz svedočenja Atanasija Nikolića, značajnog aktera vladinovskih krugova u Beogradu, rođenog Vojvođanina, preciznije Bačvanina, Miletić je de fakto proteran iz Srbije „da nesreću stvara na drugoj strani“. Austrijski veleposlanik u Beogradu, Ferdinand Majerhofer, kasniji guverner Srpske Vojvodine i tamiškog Banata, zahtevao je od Karađorđevića da smesta uhapse Miletića i predaju ga Austrijancima, koji bi mu sudili za pobunu. Međutim, srbijanski dvor se zadovoljio teranjem Svetozara nazad za Ugarsku. Na inicijativu Miletićeve srpske požunske omladine, na Veliku sredu 19. aprila 1848. godine u Novom Sadu je došlo do velikog okupljanja masa naroda iz svih krajeva Bačke, Banata i Srema. Tom prilikom se okupila srpska građanska inteligencija, omladina i razni društveni slojevi. Obzirom da je mitropolit Rajačić vešto izbegavao da zauzme stav, masa na čelu sa omladinom je otišla u Sremske Karlovce, da od mitropolita izdejstvuje zakazivanje Srpskog narodno crkvenog sabora za 13. maj (1. po starom kalendaru). Srpski mitropolit Josif Rajačić, krupni feudalac, odan dvoru, pod pritiskom, nakon dužeg oklevanja, je pristao da zakaže Srpsku skupštinu. Kako bi se izbegla mogućnost da se mitropolit predomisli, između 10 i 15 hiljada ljudi se okupilo u Sremskim Karlovcima gde je od 13. do 15. maja održana Majska skupština koja je proglasila Srpsku Vojvodinu. Po odluci, Vojvodina je, kao posebna autonomna teritorija obuhvatila: Srem sa Granicom, Baranju, Bačku sa Potiskim distriktom i Šajkaškim bataljonom, te Banat sa Granicom i Kikindskim distriktom. Mitropolit je proglašen za patrijarha, a za vojvodu je izabran pukovnik iz Ogulinske regimente, iskusni carski vojnik, Stevan Šupljikac. Skupština je proglasila ravnopravni, politički savez Vojvodine sa Hrvatskom, što je potvrdio i Hrvatski sabor, priznavši da je Srem deo Vojvodine. Skupština je proglasila da je srpski narod slobodan i nezavisan u okviru Austrijskog carstva i ugarske krune. Izabran je Glavni odbor, kao izvršni organ, tj. vlada Vojvodine, čijim radom je dominirao Đorđe Stratimirović. Kako se Šupljikac prvi put u Vojvodini pojavio 6. oktobra, Stratimirović je rukovodio i vojskom. Petar Čarnojević koji je inače bio i zvanični komesar Ugarske vlade, sa svim ovlašćenjima vezanim za Majski sabor, je takođe bio veoma ozbiljan kandidat za Vojvodu, ali je njegova kandidatura upravo delovanjem Svetozara Miletića izgubila podršku. Još uvek nije dovoljno osvetljena ova situacija, obzirom da je nekoliko nedelja ranije u Beogradu, Miletić bio privrženiji ideji primirja sa Mađarima, zalažući se za konačno oslobođenje Srbije od osmanske zavisnosti, odnosno proterivanje Turske sa Balkana. Miletić je od Čarnojevića zatražio da prvo dokaže da je Srbin, tako što će podneti ostavku na mesto komesara mađarske vlade, ali od Šupljikca nije zatraženo ništa, obzirom da sam Šupljikac koji je ratovao protiv Italijana za račun austrijskog velikodržavlja, nije bio obavešten o dešavanjima u Vojvodini. Glavni odbor je u Vojvodini organizovao potpuno nezavisnu državno-pravnu i ekonomsku vlast. Bečki „merodavni“ krugovi i Ugarska vlada, bili su izrazito neprijateljski nastrojeni prema Vojvodini, koja je, u tom periodu, jedina sprovodila i građansku i nacionalnu revoluciju. Miletić je već 16. maja postao član Glavnog odbora, čiji su se članovi često menjali. Požunska omladina i Miletić usled preplitanja raznih krupnih političkih, geopolitičkih i ekonomskih interesa, nisu mogli da daju orijentaciju i pečat glavnim tokovima događaja. Zato Miletić osniva Kolo srpske mladeži, koje sebi daje zadatak da kontroliše i promoviše demokratske principe unutar Srpske Vojvodine, protiveći se svim vidovima oligarhijske politike. Miletićevi omladinci postaju neka vrsta komesara, koji obavljaju političke misije pre raznim srpskim ustaničkim jedinicama. Pred početak krvavog mađarsko-srpskog rata koji je otpočeo mađarskim napadom na Sremske Karlovce 12. juna 1848. i brzo se raširio po celoj Vojvodini, Miletić obavlja nekoliko ozbiljnih misija. Po ovlašćenju Glavnog odbora, odlazi u Zemun, gde ubeđuje Šajkaše da bez znanja komande, priskoče u pomoć Karlovcima. Za razliku od neuspeha u Čurugu, Nadalju i Beogradu, ovaj put Miletićeva agitacija uspeva, te za Karlovce kreće 12 šajki, sa 38 topova, i naoružanim posadama. Ova ekspedicija stiže na vreme, te uz kordinaciju sa jedinicama Đorđa Stratimirovića, odnosi pobedu nad mađarskom vojskom. Sledeća Miletićeva misija je bila odlazak u Zagreb radi čvršćeg povezivanja sa tamošnjim merodavnim krugovima, te nabavka oružja i skupljanje pomoći od Srba iz Trsta, koji su trgovački bili povezani sa Zagrebu. Kod Vikovaca, hrvatski domobrani su linčovali Miletića, koji je spasao živu glavu samo zahvaljujući srećnoj okolnosti, da je slučajno naišao hrvatski ban, koji ga je spasao i izdao mu isprave po kojima je Miletić bio pod banovom zaštitom tokom boravka u Hrvatskoj. Unutar monarhije, Vojvodina je imala moralnu podršku samo od strane zagrebačkih demokratskih krugova. Pomoć Vojvodini u ratu pružili su Srbijanski dobrovoljci pod vođstvom vojvode Stevana Knićanina. Svetozar Miletić je smatrao da je do Knićaninove akcije, na prvom mestu, došlo zbog dinastičkih sukoba u kneževini Srbiji, pošto je uslov dolaska dobrovoljaca bilo proterivanje kneza Mihaila Obrenovića iz Novog Sada i Vojvodine. Oktobra 1848. Svetozar Miletić i Đorđe Radak, postaju zvanični visoki činovnici Vojvodine zaduženi da obilaze vojne logore i dižu moral, i politički edukuju srpske vojnike. Miletić je i vojno, naoružan sa dva pištolja i „teškom puškom Srbijankom“ učestvovo u borbama kod Novog Bečeja, međutim njegov doprinos je bio drastično veći u propagandi nego u borbama. Nakon pobede u Severnoj Italiji i Češkoj, Austrijanci su objavili rat Mađarima, a hrvatskom banu Jelačiću je povereno gušenje mađarskog pokreta. Tokom leta pojačali su se sukobi između narodnog „vožda“ Đorđa Stratimirovića i patrijarha Rajačića, za čija shvatanja su događaji u Vojvodini bili previše revolucionarni. Iako su Miletić i omladina po svetonazoru bili bliži, tada još nekompromitovanom Stratimiroviću, oni čvrsto ostaju lojalni patrijarhu. Prvi predlozi ustava na osnovu kojih bi Vojvodina bila uređena javljaju se tokom leta 1848. Miletićev ustavni nacrt je prepoznavao Vojvodinu kao ravnopravnu, nezavisnu državu, u okviru austrijske konfederacije ili federacije, zatim, podelu izvršne i zakonodavne vlasti, široka građanska prava, te, ravnopravnost, slobodu i jednakost svih naroda. Shodno tome, srpski jezik bi u Vojvodini bio zvaničan, ali bi u mestima gde pripadnici drugih naroda čine većinu, njihov jezik takođe bio u službenoj upotrebi.Tokom oktobra (delom septembra po starom kalendaru) u Vojvodini je održana Septembarska skupština, a Stevan Šupljikac je preuzeo komandu nad vojskom. Miletić je dobronamerno i sa velikim očekivanjima dočekao vojvodu Šupljikca, u čiju čast je napisao čuvenu pesmu koja je postala i neformalna harodna himna Vojvodine, a čiji tekst glasi:

Već se srpska zastava

Vije svuda javno.

I srpska se braća sva

Svuda bore slavno;

Varadinca mišica

I hrabrih šajkaša,

I Božija desnica

Brani prava naša.

Srb se bije i krv lije

Za svoju slobodu;

Srb se bije, da dobije

Srbskoga vojvodu!

Hura, evo ploda!

Doš`o nam je vojvoda!

Hura, srbskog roda

Živ nam bio vojvoda!

 

Mesto slavnih Nemanja

I cara Dušana

Bog nam za sad poklanja

Vojvodu Stevana.

Da se pod njim rukuju

Banat, Srem i Bačka,

Da vojvodstvo osnuju

Braća nam junačka.

Srb se bije i krv lije

Za svoju slobodu,

Srb se bije, da dobije

Srbskoga vojvodu!

Novi austrijski car Franc Jozef je 15. decembra priznao Srbima pravo na patrijarha i vojvodu, ali ne i vojvođansku autonomiju, teritoriju i organe upravljanja. Kada je vojvoda iznenada umro, Miletić je ispred časopisa Napredak, odnosno Društva srpskog napretka držao govor na njegovoj sahrani. Nakon iznenadne smrti Šupljikca, Đorđe Stratimirović i Glavni odbor, zatražili su od patrijarha zakazivanje skupštine, radi izbora novog vojvode. Reakcionarno nastrojeni patrijarh, koji  je u međuvremenu obezbedio punu podršku bečkog dvora, srbijanske vlade i konzervativnih krugova, odbio je da omogući izbor vojvode, a reorganizacijom je obesmislio postojanje Glavnog odbora. Komandu nad vojskom patrijarh je predao Ferdinandu Majerhoferu, nakon čega je ona izgubila narodna obeležja i prerasla u južni korpus carsko-kraljevske vojske. Umesto Glavnog odbora, vojskom su komandovali austrijski generali. Uprkos činjenici da su omladinci ostali na strani patrijarha prilikom raskola sa Stratimirovićem, te da ih je patrijarh doživljavao kao svoju najpouzdaniju gardu, Napredak je u više navrata oponirao i samom patrijarhu. Društvo srpskog napretka je odbilo da predaje časopis na cenzuru kod patrijarha kada je to od njih zatraženo, po cenu da list bude konfiskovan. Braća Medaković, Miletić i saradnici su insistirali na tome da se oni bore za građanske slobode, te da neće pristati da budu ničiji podanici, pa ni patrijarhovi. Kada je patrijarh definitivno ukinuo Glavni odbor, formirao je „Sredotočno pravlenije Vojvodine“. U ovom novom, patrijarhovom organu, ipak je bilo mesta i za Svetozara Miletića, koji je dobio značajnu funkciju da bude predstavnik – agent Vojvodine u Hrvatskoj, a u pomoć mu je poslat i Jovan Subotić. Cilj njihove misije je bio da izlobiraju da se hrvatski merodavni krugovi zauzmu kod austrijskog cara, da Vojvodina bude proglašena u ravnopravnu krunovinu, te da se u Hrvatskoj formira odbor za koordinaciju sa Vojvodinom, te stvaranje vojvođansko-hrvatskog saveza. Međutim, Miletićeva i Subotićeva aktivnost nije urodila plodom, pošto se u Zagrebu promenila politička klima, a uticajni hrvatski krugovi su otvoreno izbegavali kontakt sa Srbima iz Vojvodine. Miletić već 17. aprila 1849. zahteva od patrijarha dozvolu da se vrati u Vojvodinu, što mu ovaj odbija. Oktroisanim austrijskim ustavom iz marta 1849. godine, Vojvodina nije priznata kao posebna krunovina. Ugarska je podeljena na vojne distrikte, iz Vojvodine je izuzeta granica, a njen ostatak je postao sedmi distrikt na čelu sa carskim komesarom – patrijarhom Rajačićem. Tokom 1849. u Vojvodini su vođene krvave borbe između Mađara i Srba u kojim mađarska vojska zauzima primat. Miletić sve češće iz Zagreba, preko tekstova u Napretku, kritikuje patrijarhovu politiku i činjenicu da je srpski pokret u Vojvodini faktički postao produžena ruka austrijskog konzervativizma. Tokom leta 1849.godine, na austrijski poziv u sukobe se uključila ruska vojska, nakon čega su Mađari poraženi.

Austrijski car je 15. decembra 1849. doneo patent o osnivanju Vojvodine Srbije i Tamiškog Banata, koja će se često nazivati i Srpska Vojvodina i Tamiški Banat. U sastav ovakve Vojvodine ušli su Bačka i Banat bez Granice, te samo Rumski i Iločki srezovi iz Srema. Vojvodina je suštinski predstavljala samo jednu upravnu jedinicu, bez ikakvih narodnih ili autonomnih odlika. Vojvodina je izuzeta iz Ugarske i poverena austrijskom ministarstvu policije na upravu. U ovako iskrojenoj Vojvodini Srbi su bili tek treći narod po brojnosti, posle Rumuna i Nemaca, a zvanični jezik je bio isključivo nemački. Austrijski car je sebe proglasio za velikog vojvodu Vojvodine Srbije. Period postojanja Vojvodine Srbije se u potpunosti poklopio sa apsolutističkim režimom austrijskog ministra Aleksandra Baha, pa se odomaćio naziv Bahova Vojvodina. Agresivna germanizacija, policijski režim, centralizacija i austrijski državni unitarizam su glavne odlike Bahovog apsolutizma. Visoki troškovi izgradnje i održavanja administrativnog sistema, opteretili su srpsko građanstvo. Pozitivna obeležja Bahove Vojvodine predstavljaju napuštanje feudalnih i uspostavljanje građanskih ustanova, te porast broja Srba među činovnicima. Iako Srbi nisu mogli da budu na značajnijim mestima u birokratiji, povećan broj školovanih Srba, činovnika, imaće uticaj na jačanje vojvođanskog građanstva. Pod pritiskom opšteg nezadovoljstva u celoj monarhiji, car je otpočeo proces decentralizacije. Procenivši da mu Srbi više nisu potrebni, u nameri da za svoju spoljnu politiku zadobije Mađare, car je 27. decembra 1860. lično napisao odluku kojom je Vojvodina ukinuta i potpuno prisajedinjena Ugarskoj, izuzev Rumskog i Iločkog sreza koji su pripojeni Hrvatskoj.

Tokom perioda postojanja Bahove Vojvodine, Miletić se nije politički isticao, smatrajući da u okolnostima kada ne može da iznese celokupno svoje mišljenje, ne treba da iznosi ništa. Ovaj period je iskoristio da završi studije prava, ovaj put u Beču, gde je i stekao titulu doktora prava. Miletić se zaposlio u sudu u Lugošu u tadašnjoj Vojvodini, danas zapadnoj Rumuniji, nakon čega je u Temišvaru položio advokatski ispit. Posle čitavog niza opstrukcija Miletić je tek 1857. godine dobio pravo da se advokaturom bavi u Novom Sadu, gde je ubrzo postao veoma poznat i uspešan advokat. Iako je unosno zarađivo, neretko se odricao zarade, kako bi zastupao srpsku sirotinju kojoj su od strane države zakinuta određena prava, što mu je donelo ogroman ugled. U ovom periodu Miletić se posredstvom Jovana Hadžića oženio sa Ankom Milutinović, iz poznate novosadske trgovačke porodice, koja je takođe bila poznata i po velikim porodičnim i finansijskim aferama, Ankinog oca i dede. Ubrzo je Svetozar došao u situaciju da spašava svog „uglednog“ tasta kockarskih dugova, te da ga zastupa u parnicama povodom razmirica za kartaroškim stolom. Miletić koji je krajnje romantičarski idealizovao bračnu svetinju, očekujući od braka utočište i podršku, nažalost u tome nije u potpunosti uspeo, što će se posebno videti u kasnijem periodu njegovog aktivnog života, kada je slava Narodne stranke bila poljuljana.

 

 

Ostavi komentar

Vaš komentar će biti proveren pre objavljivanja